الشيخ رسول جعفريان
118
تاريخ سياسى اسلام (سيره رسول خدا ص) (فارسى)
نگارى صحبت مىكنيم ، بايد توجه داشته باشيم كه اين تك نگاريها مىتواند ابواب مختلف يك كتاب باشد . عنوان كتاب در اينجا ، همانند آنچه دربارهء ابواب فقه به كار مىرود و همو نيز ميراث دوران نخست است ، مىتواند به معناى باب يا فصل باشد . از ميان كتابهاى ثقفى ، تنها كتاب الغارات وى برجاى مانده است . اثرى كه با تصحيح استاد محدث ارموى در سال 1355 توسط انجمن آثار ملى به چاپ رسيد . استاد ارموى شرح حال مفصل مؤلف را همراه با فهرست مشايخ مؤلف كه سى و دو نفرند و نيز راويان وى كه دوازده نفرند در مقدمه آورده است . چاپ ديگر اين اثر با تصحيح عبد الزهراء حسينى در سال 1407 در بيروت منتشر شده است . اين كتاب اختصاص به مقطع تاريخى ميان نهروان و شهادت امام على عليه السلام دارد . زمانى كه معاويه براى تضعيف هرچه بيشتر عراق ، سپاهيان خود را براى چپاول و ايجاد ناامنى به نواحى مختلف عراق و حجاز و يمن گسيل مىكرد . حاصل آن حملات ، همين غارات است كه ثقفى تاريخ آنها را نگاشته است . وى افزون بر غارات ، به مقدار زيادى دربارهء شخص امام على عليه السلام و ويژگيهاى آن حضرت سخن گفته است . از جمله آثار ابواسحاق ثقفى ، كتاب المعرفة او بوده كه در باب مناقب و مثالب بوده است . اين كتاب در دست ابن طاووس ( م 664 ) بوده و در كتاب اليقين ، سعد السعود ، طرائف و كشف المحجة خود از آن نقل و ياد كرده است . « 1 » گويا همين كتاب است كه وقتى در كوفه اجازهء روايت آن را به وى ندادند ، سبب انتقال وى از آن شهر شد . طبرسى نيز در اعلام الورى خبرى از كتاب المعرفة ابواسحاق ثقفى دربارهء فتح خيبر نقل كرده است . « 2 » ابن طاووس كتاب الحلال و الحرام ثقفى را نيز در دست داشته و در اقبال الاعمال از آن نقل كرده است . گفته شده كه اين كتاب ، به احتمال ، همان كتاب جامع فى الفقه و الاحكام اوست كه نجاشى از آن ياد كرده است . « 3 » اخبار الدولة العباسية ( قرن سوم ) يكى از آثار مجهول المؤلف اما با ارزش تاريخى از قرن سوم ، كتاب اخبار الدولة العباسية است . اين اثر كه نسخهء منحصر آن برجاى مانده به دليل ناقص بودن صفحات نخست آن ، مؤلفش شناخته نشده است . نسخهء مزبور يك بار به صورت عكسى بهطور كامل چاپ شده و بخشى از آن هم با ترجمه و تعليقات به زبان روسى انتشار يافته است . اين كتاب مشتمل
--> ( 1 ) . كتابخانهء ابن طاووس ، ص 406 ، ش 369 ( 2 ) . اعلام الورى ، ج 1 ، ص 365 ( 3 ) . كتابخانهء ابن طاووس ، ص 291 ، ش 172